İstanbul Araştırmaları Enstitusu, 20 Mart – 21 Eylul tarihleri
arasında “Aralıktan Bakmak: Meşrutiyet Caddesi’nden
Bir Kesit” başlıklı bir sergi gercekleştiriyor. 19. yuzyılın
ikinci yarısından itibaren, sosyal, ekonomik ve fiziksel cok
boyutlu bir donuşum geciren Pera’dan bir kesite odaklanan
sergi, bu kesit uzerinden bolgeye dair butunsel bir
bakış yakalamayı amaclıyor. Doneme ait fotoğraf ve belgelerin
bir araya getirildiği sergi kapsamında ayrıca, sanal
gerceklik teknolojileri aracılığıyla ziyaretcilere İstanbul’un
19. yuzyıl sonu onemli otellerinden biri olup bugun Pera
Muzesi olarak kullanılan Bristol Oteli’ni deneyimleme fırsatı
sunuluyor.
İstanbul Araştırmaları Enstitusu’nun “Aralıktan Bakmak”
sergisi, kentin gecirdiği değişim ve donuşumun en belirgin
yaşandığı bolgelerden biri olan Pera’yı İstanbul Araştırmaları
Enstitusu ve Pera Muzesi binaları arasındaki kesitin urettiği
referanslar uzerinden okumaya imkan tanıyor. Kuratorluğunu
ve sergi tasarımını Atolye Mil’in, VR tasarım ve geliştirmesini
APOLLO’nun ustlendiği sergi, başta İstanbul Araştırmaları
Enstitusu arşivi olmak uzere İBB Ataturk Kitaplığı, Salt
Araştırma, Pera Palas, Buyuk Londra Oteli, Celik Gulersoy
Vakfı İstanbul Kitaplığı, Harvard Universitesi Kutuphanesi,
Yapı Kredi Bankası ve ozel arşivlerden derlenen fotoğraf,
belge, harita ve obje gibi malzemeleri bir araya getiriyor.
Sergide Tepebaşı’nın henuz bir mezarlık olduğu zamanları
belgeleyen erken 19. yuzyıl gravurlerine, şehrin gece hayatının
merkezi olduğu 1960’lı yıllarda acılan Playboy Club’ın
eğlenceli fotoğrafları eşlik ediyor. Sergi aynı zamanda, bugun
Pera Muzesi olarak kullanılan eski Bristol Oteli’ni sanal
gerceklik teknolojileri aracılığıyla icindeymişcesine deneyimleme
imkanı sunuyor. Ziyaretcileri, Pera Muzesi binasının cok
katmanlı gecmişinde yuz yıllık bir yolculuğa cıkartan bu benzersiz
mekan deneyimi, Bristol Oteli’ne ait teknik cizimler, ve
aynı donem otellerinde kullanılmış mimari uslupları, mobilyaları
ve objeleri referans alıyor. Sanal ortamda tum form,
malzeme, renk ve doku ogeleriyle yeniden yaratılan oteldeki
tur, lobide başlıyor. Tur kapsamında, icerisinde tarihi piyanoya
ev sahipliği yapan dinlenme odasını, donemin bircok
detayını barındıran yemek salonu ve 19. yuzyıl sonundaki
konfor beklentilerine gore tasarlanmış otel odasını gezebilen ziyaretciler, otel duvarlarında da Suna ve İnan Kırac Vakfı
Oryantalist Resim Koleksiyonu’ndan secilen eserleri izleme
fırsatı buluyor.
19. yuzyıl, modernleşme ile birlikte ekonomik, sosyal
ve fiziksel donuşumlerin yaşandığı, gundelik hayatın ve
mekanların birbirini yeniden inşa ettiği, kent sakinlerinin de
bu donuşume ayak uydurduğu bir donemi teşkil eder. Uluslararası
ulaşım ağındaki gelişmeler, kente gelen yabancıların
alışkanlıklarına uygun konaklama, alışveriş ve eğlence
talepleri, yeni mekanların doğuşuna etki ederken, ithalatın
artması tuketici kalıplarının yonunu değiştirir. Bu durum,
İstanbul’un ve ozellikle de Pera semtinin, cok boyutlu bir
değişimden gecmesini sağlar. 19. yuzyılın ikinci yarısından
itibaren Pera, ceşitli eğlence, dinlence ve seyir mekanları ile
kendine ozgu bir karakter kazanır. Şehrin sosyal yaşantısının
bir parcası haline gelen pasajları, mağazaları ve otelleri
ile, yerel ve uluslararası pek cok aktorun buluştuğu semtin
kazandığı karakter, sonraki yuzyılda nufus yapısındaki dramatik
değişimden etkilenmiş olsa da, bolgenin donuşumu
icin belirleyici olmaya devam eder.
Mimar Guglielmo Semprini tarafından 1900’lerin başında
yapılan Rossolimo Apartmanı’nın Meşrutiyet Caddesi’ne
bakan on cephesi, barındırdığı neoklasik mimari detayları
ve suslemeleriyle donemin iyi bir orneğini teşkil eder. Yıllara
konut olarak kullanıldıktan sonra, mimar Sinan Genim
tarafından yenilenen Rossolimo Apartmanı, 2007 yılında, Suna ve İnan Kırac Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitusu
olarak hizmete acılır. Mimar Achille Manoussos’un tasarladığı
ve 1893 yılında tamamlanan Bristol Oteli ise, şehrin
onemli otellerinden biri olarak, 1980’li yılların başına kadar
ust duzey yabancı konukları misafir eder. Daha sonra
Esbank Genel Mudurluğu olarak kullanılmak uzere satılan
bina, mimar Doğan Hasol tarafından yenilenir. Bu yenilenme
surecinde otel ile hemen yanındaki beş katlı konut
binasının Meşrutiyet Caddesi’ne bakan cepheleri korunur
ve iki parsel birleştirilir. Once Bristol Oteli, sonra Esbank
ve kısa bir sure Etibank olarak 2002’ye kadar hizmet veren
bina, Manoussos’un orijinal cephesi ve Hasol’un birleştirdiği
parseller korunarak, mimar Sinan Genim’in hazırladığı
proje doğrultusunda cağdaş ve donanımlı bir muze olarak
yeniden tasarlanır. 2005’te Suna ve İnan Kırac Vakfı Pera
Muzesi olarak hizmete acılır.
İstanbul Araştırmaları Enstitusu ve Pera Muzesi’nin bulunduğu
tarihi yapılar arasındaki bolgeyi odağına koyan
sergi, Rossolimo Apartmanı’ndan Buyuk Londra Oteli’ne,
Pera Palas’tan Odakule’ye, Bristol Oteli’nden Tepebaşı
Tiyatrosu’na kadar pek cok tarihi yapıyı mercek altına alırken,
19. yuzyıl sonundan 20. yuzyıl sonuna doğru uzanan
bir doneme ait fotoğraf ve belgelerle bolgenin cok katmanlı
kimliğini gozler onune seriyor. “Aralıktan Bakmak” sergisi,
21 Eylul tarihine kadar İstanbul Araştırmaları Enstitusu’nde
ziyaretcileri bekliyor.
