MACAR MİMARLARIN TASARIMLARI TÜRKİYE’DE

Macar Kültür Merkezi, “Macarların Tasarımları Türkiye’de, Geç Osmanlı’dan Erken Cumhuriyet Türkiye’sine Macar Mimarların Gerçekleştirilmemiş Projeleri” başlıklı yeni bir sergiye ev sahipliği yapıyor. Sergi, Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıldaki son döneminden 20. yüzyılın ilk yarısındaki Türkiye’ye, ülkenin mimarlık çevresinin önemli bir değişim geçirdiği döneme tanıklık ediyor. Macaristan ve Türkiye’den akademisyen ve araştırmacıların hayata geçirdiği sergi, dönemin yeni başkenti Ankara’nın inşası başta olmak üzere Türkiye’de modernist hareketin yaratıcılarının profilini çıkartırken ziyaretçileri bu dönem hakkında düşünmeye sevk ediyor.
Cumhuriyet’in ilk döneminde çalışmaları iyi bilinen çok sayıda Alman, Fransız ve Avusturyalı mimarın yanında büyük oranda Macar bilim insanı ve profesyonellerinin çalışmalarının da etkisi bulunuyordu. Sergi, Osmanlı İmparatorluğu’nun son ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk döneminde, ünlü Macar mimarlar tarafından yapılan, daha önce hiç bu formda bir arada bulunmamış ve hayata geçmemiş bina planları ve projelerini birbiriyle iletişimli bir şekilde bir araya getiriyor. Ayrıca bu sergiyle sunulan projelerin, tarihi bir çerçeve içerisinde dönemin Alman-Türk mimarlık ilişkileriyle de karşılaştırılması hedefleniyor. Sergi ziyaretçilerin, İstanbul ve Ankara’nın önemli konumdaki simgesel yapıları için tasarlanan binaların çizimlerine baktığında bu projelerin eğer gerçekleştirilmiş olsaydı nasıl dururdu diye hayal etmelerine de imkan sağlıyor. Sergide, Gül Baba Türbesi Mirasını Koruma Vakfı’nın desteğiyle bunu canlandırmak için hazırlanan bir video bulunurken, ziyaretçiler bir anket sayesinde bir mimarlık jürisindeymiş gibi hayata geçmesi istediği yapıya oy verebilecek. Ayrıca sergide Mimar Kemaleddin Bey, Sedad Hakkı Eldem, Zütü Başar, Ekrem Hakkı Ayverdi gibi dönemin önemli Türk mimarlarının da projeleri gözden geçiriliyor. Türkiye, Macaristan, İtalya ve Almanya’da titiz bir arşiv taraması sonucu hazırlanan sergiye Budapeşte Teknik ve Ekonomi Üniversitesi Mimarlık Tarihi ve Tarihi Eserlerin Koruması Anabilim Dalı, İstanbul Macar Kültür Merkezi, Yıldız Teknik Üniversitesi ve Türk Mîmârîsi Araştırma Merkezi‘ni temsil eden; Dr. Gergo Máté Kovács, Dr. Gábor Fodor, Prof. Dr. Nur Urfalıoğlu, Yrd. Doç. Dr. Zafer Sağdıç, Mehmet Emin Yılmaz, Orkun Dayıoğlu ve Dr. Péter Rabb gibi alanında önemli isimlerin yoğun bir katkısı oldu.
Macar mimarların sergide yer alan projeleri, Imre Henszlmann’ın Soli Deo Gloria takma ismiyle Kırım Savaşları’nda şehit düşen İngiliz askerlerini anmak üzere Beyoğlu, İstanbul’da kurulacak bir kilisenin proje yarışmasına 1856 yılında teslim edilmiş olan tasarımı; József Vágó’nun 1937 yılında TBMM binası tasarım yarışması için tasarladığı proje; Alfréd Bardon ve Károly Dávid’in Karaköy’deki Uluslararası Liman Ziyaretçi Salonu proje yarışması için 1937 yılında teslim edilmiş olan “Yelken” isimli projeleri; Ferenc Hillinger’ın 1938 yılında İstanbul Boğaziçi’nde bir konut için ürettiği taslak kroki; 1956 yılında LAKÓTERV (István Janáky, József Körner, Péter Molnár, Antal Vass ve István Zilahy) tarafından tasarlanan Fenerbahçe Kavala Oteli projesi ve yine aynı ekibin 1957 yılında Ulus’ta tasarladığı İşhane apartman ve ofis binası olarak sıralanıyor.
Macaristan ve Türkiye’den araştırmacıların işbirliğiyle hazırlanan sergi 31 Ocak 2021 tarihlerine kadar gerekli sağlık önlemleri alınarak ziyaret edilebilecek.
Macar kültürünün, eğitiminin ve biliminin üstün başarılarının uluslararası düzeyde yaygınlaştırılmasında özel bir rol oynamayı amaçlayan Macar Kültür Merkezi dünyanın yirmi dört farklı ülkesinde yirmi altı ayrı noktada faaliyet gösteriyor. Yurtdışındaki bu kültür ağı, Macaristan’da ve yurtdışındaki Macarların kültürel değerlerini, ilişkilerini besleyip, inşa etmeyi hedefliyor. Macar kültür faaliyetlerini hayata geçirecek yurt dışındaki ilk devlet kurumu, Macar Bilim Enstitüsü adıyla İstanbul’da açılmış. Osmanlı İmparatorluğu’nun başkentinde ortak tarihe yönelik ve arkeolojik araştırmalar neticesinde kurulan enstitü, yönetim kurulu açılış toplantısını ilk kez 21 Kasım 1916’da gerçekleştirmiş. Bu tarih kurumsallaşmış Macar kültür diplomasisinin doğum günü olarak kabul ediliyor.

Ayrıntılı bilgi için: www.macarkulturmerkezi.com