YVONNE FARRELL VE SHELLEY MCNAMARA, PRITZKER 2019 ÖDÜLÜ’NÜN SAHİBİ OLDU

Dublin merkezli Grafton Architects’in kurucuları Yvonne Farrell and Shelley McNamara, mimarlık camiasının en prestijli ödülü olarak kabul edilen Pritzker’i ortaklaşa kazanan ilk kadın mimarlar olarak tarihe geçti. University College Dublin’deki mimarlık eğitimlerini 1974 yılında tamamlayan Farrell ve McNamara, 1978 yılında kurdukları Grafton Architects ile edindikleri 40 yılı aşkın mesleki tecrübenin yanında, University College Dublin, École Polytechnique Fédérale de Lausanne, Mendrisio Accademia di Archittettura gibi köklü eğitim kurumlarında öğretim görevlisi olarak hizmet verdi. Çalışmalarıyla toplamda dört kez Venedik Mimarlık Bienali’ne katılan ikili, 2012’deki bienalde UTEC Kampüsü projelerine büyük bir ilham kaynağı olan Brezilyalı Mimar Mendes da Rocha’nın yapılarının modellerinden oluşan “Architecture as New Geography” adlı sergiyle dikkat çektikten sonra, “Freespace” başlıklı 2018 Venedik Mimarlık Bienali’nin küratörlüğünü üstlendi. Tasarımlarında bölgenin coğrafi özelliklerini, iklimi, gün ışığını ve doğayı doğrudan bir tasarım girdisi olarak ele alan Grafton Architects, yere özgü mimari cevaplar üretebilmeyi hedefliyor. Özellikle birçok eğitim yapısına imza atan tasarım ekibi, kamusal yapılarda iç ve dış mekan arasındaki diyaloğu, sınırları muğlak alanlarla ve bir bütün teşkil eden malzeme seçimiyle gerçekleştiriyor. Etkileşim odaklı bir tasarım stratejisi benimseyen Grafton Architects, tasarladığı yapıların kullanıcılarına girift mekansal kompozisyonlar sunuyor. Grafton Architects’in güncel projelerinden biri olan “Town House” Londra’daki Kingston Üniversitesi bünyesinde yer alıyor. Geçirgen ve davetkar cephelere sahip olan Town House, kamusal yaşam sahnesi olarak tasarlanmış. Zemin kattaki kolonad, kamu yaşamını yapının içine davet ederken üç kademeden oluşan teraslı cephe, zeminin çatıya kadar bağlandığı hissini yaratıyor. Yapıda mekanlar iç içe geçiyor, üst üste biniyor ve girift bir kompozisyon tanımlıyor.

Grafton Architects’in kamusal yapılarda sıkça uyguladığı bu tasarım stratejisi, kullanıcılar arasındaki etkileşimi de artıran bir rol oynuyor. Toulouse Üniversitesi Ekonomi Okulu’nun tasarımında ise şehri kesen dolambaçlı Garonne Nehri’nin oluşturduğu çerçeveli, eksenel ve doğrusal boşlukları ve Toulouse’un tarihsel ve entelektüel yaşamında önemli yer tutan üniversiteleri yeniden yorumlayan Grafton Architects, yapının bünyesinde yer alan her birimde, doğal ışık ve havalandırma sağlayan cephe dikmeleri kullanmış. Her dikme, bulunduğu birimin aldığı gün ışığı, rüzgar gibi koşullara uygun tasarlanmış ve her birine içindeki mekanı koruması için belirli bir yükseklik verilmiş. Bu metodoloji, aynı zamanda seminer odaları ve teraslar gibi özelleşmiş, geniş mekanlarda da kullanılarak, yapının uzun cephelerini küçük pencere düzeni ile tasarlamaya, böylelikle ışık ve gölge kontrolü sağlamaya olanak tanımış. Grafton Architects tasarımı Dublin Kent Enstitüsü ise dikdörtgen bir yeşil alanın etrafında dağınık halde yer alan ve üniversiteye hizmet eden 19. yüzyıl yapılarının oluşturduğu koleksiyonunun bir bölümünde bulunuyor. Bina, Richview Kampüsü’ne yeni ve bağımsız bir giriş tanımlıyor ve kırmızı tuğla cepheli Richview Kütüphanesi ile gerekli bağlantıyı oluşturuyor. Gölgelikler ve alçak duvarlar peyzajın bir uzantısı olarak yönlendirmeyi sağlayacak şekilde konumlandırılmış. Cephede kullanılan terracotta, etrafındaki tarihi binaların tuğla cephelerine atıfta bulunuyor.